صفحه محصول - جزوه کامل دستور زبان سطح مدارس تیزهوشان نکات زبانی وادبی قالب های شعری پایه هف

جمله و انواع آن در دستور زبان فارسی

اگر بخواهیم درباره جمله یک تعریف ساده و کامل ارائه کنیم، باید بگوییم: جمله به مجموعه واژه هایی گفته می شود که معنی آن ها کامل و مستقل است؛ یعنی اگر گوینده در پایان سکوت کند، مخاطب منتظر کلام وی نباشد. جملات اغلب به یکی از علائم ویرایشیِ نقطه، علامت سوال و یا علامت تعجب ختم می شوند.

جمله ها در زبان فارسی می توانند به شکل های مختلفی دسته بندی شوند. مثلاً می توانیم آنها را از نظر مفهوم، فعل، ساختمان، استقلال معنا و… تقسیم کنیم. در ادامه این مقاله هریک از دسته بندی ها را به تفکیک برای شما شرح خواهیم داد:

انواع جمله از نظر مفهوم

دستورنویسان جمله را از نظر مفهوم به چهار قسم خبری، پرسشی، امری و عاطفی تقسیم کرده اند.

جمله خبری

جمله های خبری به علامت نقطه ختم می شوند و همانطوری که از نامشان پیداست در حال انتقال یک خبر هستند.

مثال: احمد خیلی زود لباسش را می پوشد.

جمله پرسشی

در حالت پرسشی جمله به علامت سوال ختم می شود و موضوعی را از مخاطب می پرسد و در بیشتر مواقع منتظر پاسخ می ماند.

مثال: چرا انقدر دیر کردی؟

برای تشخیص جملات پرسشی می توانیم از دو روش استفاده کنیم:

1- شناسایی کلمات پرسشی

  • چرا؟
  • چگونه؟
  • چطور؟
  • چه چیزی؟
  • چه کسی؟
  • چند؟
  • و…

مثال: این کتاب را چند خریدی؟

چرا به دیدنم نیامدی؟

2- توجه به آهنگ جمله

باید دقت داشته باشید که گاهی اوقات کلمات پرسشی از جمله حذف می شوند. این اتفاق بیشتر در زبان محاوره می افتد. در این حالت باید از لحن و آهنگ جمله، تشخیص بدهیم که آیا این جمله پرسشی است یا خیر.

مثال: نمیای؟

(کلمه چرا از ابتدای آن حذف شده است: چرا نمیای؟)

دقت کنید، نوعی از جملات پرسشی وجود دارند که نیت گوینده از مطرح کردن آن، تنها برانگیختن احساسات و افکار مخاطب است و در انتظار پاسخ آن نیست. او تنها یک جمله خبری را به پرسشی تبدیل کرده تا متضمن معنای تاکید باشد.

مثال: دیوانه ای؟

تو رحم نداری؟

به این گونه جملات، جملات پرسشی تاکیدی نیز گفته می شود.

جمله امری

جملات امری، دستوری را به مخاطب انتقال می دهند. در این نوع جملات برای تحکم بیشتر، معمولاً حتی نهاد هم حذف می شود.

مثال: ساکت شو.

(کلمه «تو» از ابتدای جمله حذف شده است.)

جمله عاطفی

جمله های عاطفی جملاتی هستند که عواطف انسانی از قبیل، خشم، غم، خوشحالی، نفرت و دعا را انتقال می دهند. این جملات به علامت تعجب ختم می شوند و مانند جملات پرسشی نیستند که گوینده پس از بیان آنها منتظر پاسخی باشد.

مثال: چه ماه قشنگی!

چه هوای سردی!

کاش امسال برویم سفر!

انواع جمله از نظر فعل

جملات با افعال اسنادی

افعال است، بود، شد، گشت و گردید همگی اسنادی هستند و اگر در پایان یک جمله به کار بروند، جمله اسنادی خواهند ساخت.

توجه: درباره دو فعل گشت و گردید باید به این نکته توجه داشته باشید که این دو فعل، تنها در صورتی اسنادی محسوب می شوند که در معنای شدن به کار بروند.

مثال: هوا سرد گردید. (سرد شد.)

ناگهان همه جا تاریک گشت. (تاریک شد.)

جملات با افعال تام

افعالی مانند رفت، خرید، گرفت، خورد، نوشت، خوابید و نظیر آنها افعال تام هستند و معنای کاملی دارند.

مثال: امیر کتاب را باز کرد.

سپهر بدون هماهنگی با من ماشین را فروخت.

جملات بدون فعل

برخی از جملات هستند که معنای فعلی در آنها مستتر است اما هیچ فعلی در آنها به کار نرفته است. این بدان معنی نیست که جمله فعل ندارد؛ چه بسا که فعل در جملات قبلی آمده و به قرینه لفظی و یا حتی معنوی حذف شده است. به مثال زیر دقت کنید:

مثال: آفرین (یعنی آفرین بر تو باشد.)

– کی رفتی؟   -دیروز  (یعنی دیروز رفتم.)

انواع جمله از نظر ساختمان

جمله ساده

به جملاتی که معنای آنها تنها با یک فعل کامل می شود، جملات ساده می گویند.

مثال: خیلی زود به خانه رسید.

جمله مرکب

در جملات مرکب برخلاف جملات ساده، ما به دو یا چند فعل نیاز داریم تا بتوانیم منظور خود را به طور کامل به مخاطب منتقل کنیم؛ بنابراین، جملات مرکب از چند جمله ساده تشکیل شده اند.

مثال: وقتی به خانه رسیدم، او چمدانش را بسته بود.

حالا که سیر شدم، غذا را آوردی.


تعداد       19 صفحه فایل   ppt در حالت به صورت فشرده در قالب  winzipقابل دانلود می باشد.

جمله و انواع آن در دستور زبان فارسی اگر بخواهیم درباره جمله یک تعریف ساده و کامل ارائه کنیم، باید بگوییم: جمله به مجموعه واژه هایی گفته می شود که معنی آن ها کامل و مستقل است؛ یعنی اگر گوینده در پایان سکوت کند، مخاطب منتظر کلام وی نباشد. جملات اغلب به یکی از علائم ویرایشیِ نقطه، علامت سوال و یا علامت تعجب ختم می شوند. جمله ها در زبان فارسی می توانند به شکل های مختلفی دسته بندی شوند. مثلاً می توانیم آنها را از نظر مفهوم، فعل، ساختمان، استقلال معنا و… تقسیم کنیم. در ادامه این مقاله هریک از دسته بندی ها را به تفکیک برای شما شرح خواهیم داد: انواع جمله از نظر مفهوم دستورنویسان جمله را از نظر مفهوم به چهار قسم خبری، پرسشی، امری و عاطفی تقسیم کرده اند. جمله خبری جمله های خبری به علامت نقطه ختم می شوند و همانطوری که از نامشان پیداست در حال انتقال یک خبر هستند. مثال: احمد خیلی زود لباسش را می پوشد. جمله پرسشی در حالت پرسشی جمله به علامت سوال ختم می شود و موضوعی را از مخاطب می پرسد و در بیشتر مواقع منتظر پاسخ می ماند. مثال: چرا انقدر دیر کردی؟ برای تشخیص جملات پرسشی می توانیم از دو روش استفاده کنیم: 1- شناسایی کلمات پرسشی چرا؟ چگونه؟ چطور؟ چه چیزی؟ چه کسی؟ چند؟ و… مثال: این کتاب را چند خریدی؟ چرا به دیدنم نیامدی؟ 2- توجه به آهنگ جمله باید دقت داشته باشید که گاهی اوقات کلمات پرسشی از جمله حذف می شوند. این اتفاق بیشتر در زبان محاوره می افتد. در این حالت باید از لحن و آهنگ جمله، تشخیص بدهیم که آیا این جمله پرسشی است یا خیر. مثال: نمیای؟ (کلمه چرا از ابتدای آن حذف شده است: چرا نمیای؟) دقت کنید، نوعی از جملات پرسشی وجود دارند که نیت گوینده از مطرح کردن آن، تنها برانگیختن احساسات و افکار مخاطب است و در انتظار پاسخ آن نیست. او تنها یک جمله خبری را به پرسشی تبدیل کرده تا متضمن معنای تاکید باشد. مثال: دیوانه ای؟ تو رحم نداری؟ به این گونه جملات، جملات پرسشی تاکیدی نیز گفته می شود. جمله امری جملات امری، دستوری را به مخاطب انتقال می دهند. در این نوع جملات برای تحکم بیشتر، معمولاً حتی نهاد هم حذف می شود. مثال: ساکت شو. (کلمه «تو» از ابتدای جمله حذف شده است.) جمله عاطفی جمله های عاطفی جملاتی هستند که عواطف انسانی از قبیل، خشم، غم، خوشحالی، نفرت و دعا را انتقال می دهند. این جملات به علامت تعجب ختم می شوند و مانند جملات پرسشی نیستند که گوینده پس از بیان آنها منتظر پاسخی باشد. مثال: چه ماه قشنگی! چه هوای سردی! کاش امسال برویم سفر! انواع جمله از نظر فعل جملات با افعال اسنادی افعال است، بود، شد، گشت و گردید همگی اسنادی هستند و اگر در پایان یک جمله به کار بروند، جمله اسنادی خواهند ساخت. توجه: درباره دو فعل گشت و گردید باید به این نکته توجه داشته باشید که این دو فعل، تنها در صورتی اسنادی محسوب می شوند که در معنای شدن به کار بروند. مثال: هوا سرد گردید. (سرد شد.) ناگهان همه جا تاریک گشت. (تاریک شد.) جملات با افعال تام افعالی مانند رفت، خرید، گرفت، خورد، نوشت، خوابید و نظیر آنها افعال تام هستند و معنای کاملی دارند. مثال: امیر کتاب را باز کرد. سپهر بدون هماهنگی با من ماشین را فروخت. جملات بدون فعل برخی از جملات هستند که معنای فعلی در آنها مستتر است اما هیچ فعلی در آنها به کار نرفته است. این بدان معنی نیست که جمله فعل ندارد؛ چه بسا که فعل در جملات قبلی آمده و به قرینه لفظی و یا حتی معنوی حذف شده است. به مثال زیر دقت کنید: مثال: آفرین (یعنی آفرین بر تو باشد.) – کی رفتی؟ -دیروز (یعنی دیروز رفتم.) انواع جمله از نظر ساختمان جمله ساده به جملاتی که معنای آنها تنها با یک فعل کامل می شود، جملات ساده می گویند. مثال: خیلی زود به خانه رسید. جمله مرکب در جملات مرکب برخلاف جملات ساده، ما به دو یا چند فعل نیاز داریم تا بتوانیم منظور خود را به طور کامل به مخاطب منتقل کنیم؛ بنابراین، جملات مرکب از چند جمله ساده تشکیل شده اند. مثال: وقتی به خانه رسیدم، او چمدانش را بسته بود. حالا که سیر شدم، غذا را آوردی.

فایل های دیگر این دسته

مجوزها،گواهینامه ها و بانکهای همکار

بانک نمونه سوالات آزمون ها و دروس مقاطع مختلف دارای نماد اعتماد الکترونیک از وزارت صنعت و همچنین دارای قرارداد پرداختهای اینترنتی با شرکتهای بزرگ به پرداخت ملت و زرین پال و آقای پرداخت میباشد که در زیـر میـتوانید مجـوزها را مشاهده کنید